We worden al decennia gewaarschuwd over klimaatverandering en de laatste jaren blijkt dat niet voor niets te zijn geweest. Onze zomers worden alsmaar warmer en beginnen steeds eerder. Dat was wel te merken in juni, toen het zo lang zo heet was dat meteorologen een nieuw woord bedachten, het o zo fantasievolle ‘superhittegolf’.

Voor het geval u de hitte mist, hebben we dit fenomeen als onderwerp van dit bericht genomen. Kunstenaars laten zich er namelijk al heel lang door inspireren. Zo ook De Pool Wojciech Weiss, die in 1898 ‘Upał’ (‘De hitte’) schilderde. We kijken naar een landschap bij een treinstation op een verzengende dag, waarop de figuren letterlijk gebukt gaan onder de hoge temperatuur.

In de middeleeuwse verbeelding was de hel een plek waar de temperatuur behoorlijk op kon lopen. Op deze miniatuur uit 1436 ziet u een episode uit de’Hemelvaart van Mohamed’. De profeet wordt door de engel Gabriël rondgeleid en bezoekt, naast de zeven hemelen, de hel met zijn vlammenzee en bijbehorende narigheid.

Schilders en beeldhouwers (om van componisten maar te zwijgen) verbeelden al eeuwen de seizoenen. Op de pastel hierboven ziet u ‘De zomer’ van de Venetiaanse Rosalba Carriera. De zomer wordt net als alle seizoenen doorgaans als een aantrekkelijke jonge vrouw weergegeven, die attributen vastheeft die haar identiteit kenmerken. Hier zijn het bloemen en korenaren.

In 1880 voltooide Marie Bracquemond ‘Drie vrouwen met parasols’, ook bekend als ‘De drie gratiën’. Aan de waaier in de hand van de middelste vrouw en aan de parasols van de mensen naast haar te zien, moet het een warme dag zijn. Het zijn dames uit de gegoede kringen en bij zo’n positie hoorden kledingvoorschriften. Snikheet moeten ze het hebben gehad.

Frédéric Bazille schilderde in de zomer van 1868 een doek van zo’n 140 cm, waarop een gespierde man centraal staat. Aan zijn net te zien moet dit een visser zijn. Zijn naaktheid is niet per se praktisch, eerder ingegeven door de artistieke conventie. De aanwezigheid van een tweede naakte man op de achtergrond legt een mild sensuele lading in het werk, of Bazille dat zo bedoelde of niet.

Soms wordt het interpreteren van een kunstwerk makkelijk gemaakt door de kunstenaar. In dit geval heeft de schilderes Florentine Stettheimer ons geholpen door dit werk ‘Heat’ te noemen. We kijken naar een verjaardagsviering net buiten New York City en dat moet in de zinderende hitte zijn geweest. De kleuren rood en geel, in het warme spectrum van het kleurenpalet, heeft ze op zo’n manier aangebracht dat je de lucht bijkans ziet trillen. Op de voorgrond liggen twee figuren haast lethargisch op ligstoelen, bezweken onder de hoge temperatuur. Het is enigszins herkenbaar.

In 2003 viel Olafur Eliasson de eer ten deel om de tijdelijke installatie te verzorgen in de Boiler Room van het Londense Tate Modern. ‘The weather project’ met de grote lichtgevende bol deed sterk denken aan de zon. Zoals vaker in het werk van Eliasson was het de bedoeling dat mensen het het kunstwerk ervoeren en er interactie mee hadden, om zo de relatie tussen mens en natuur te onderstrepen – ook al was deze zon kunstmatig.

In 2021 voltooide de recent overleden kunstenaar David Hockney de iPadvideo ‘Remember you cannot look at the sun or death for very long’. In dit werk, waarvan u een still ziet, komt de zon langzaam op en gaat steeds feller branden, waardoor het scherm hitte lijkt uit te stralen.